Từ lợi thế vùng chè Tân Cương và nguồn gen vật nuôi bản địa, mô hình chăn nuôi lợn Hương kết hợp sử dụng bột trà xanh đang mở ra hướng tiếp cận mới trong phát triển nông nghiệp tại Thái Nguyên. Không chỉ chú trọng kỹ thuật chăn nuôi, tư duy sản xuất mới còn hướng đến xây dựng sản phẩm có thương hiệu, gắn kết chuỗi giá trị và phát triển thị trường tiêu thụ bền vững.

1. Khi đặc sản địa phương kết nối, tạo nên giá trị mới

Thái Nguyên được biết đến là vùng đất “đệ nhất danh trà”, nơi cây chè không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là biểu tượng văn hóa, kinh tế và thương hiệu của địa phương. Bên cạnh đó, các giống vật nuôi bản địa như lợn Hương cũng sở hữu tiềm năng phát triển thành những sản phẩm nông nghiệp đặc sản.

Tại xã Tân Cương, việc đưa bột trà xanh vào khẩu phần thức ăn của lợn Hương đã mở ra một hướng tiếp cận mới trong chăn nuôi. Đây là cách kết nối hai lợi thế bản địa – cây chè và vật nuôi đặc sản – nhằm tạo ra sản phẩm có câu chuyện, bản sắc và giá trị gia tăng.

Mô hình được triển khai trong khuôn khổ dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn bản địa (lợn Hương) tạo vùng nguyên liệu sản phẩm OCOP”, giai đoạn 2024–2026. Tại Thái Nguyên, dự án có quy mô 350 con lợn, trong đó xã Tân Cương triển khai 200 con với 2 hộ tham gia, xã Đại Phúc triển khai 150 con với 2 hộ tham gia.

Dự án hướng đến mục tiêu liên kết tiêu thụ 100% sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế ít nhất 10% so với chăn nuôi đại trà, đồng thời áp dụng các biện pháp an toàn sinh học nhằm giảm thiểu rủi ro dịch bệnh.

Định hướng này cho thấy giá trị của sản xuất nông nghiệp không chỉ nằm ở năng suất hay sản lượng mà còn ở khả năng tổ chức vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu và kết nối hiệu quả với thị trường.

2. Từ ứng dụng khoa học – công nghệ đến thay đổi tư duy sản xuất

Điểm nổi bật của các mô hình khuyến nông tại Thái Nguyên là sự chuyển biến trong tư duy của người nông dân. Từ câu hỏi “nuôi thế nào” đến việc quan tâm “bán cho ai”, “sản phẩm có giá trị gì” và “làm thế nào để duy trì hiệu quả sau khi dự án kết thúc”.

Thông qua hoạt động chuyển giao kỹ thuật, tập huấn, tham quan, hội thảo và hướng dẫn thực tế, người dân từng bước tiếp cận các tiến bộ khoa học – công nghệ, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và chủ động hơn trong phát triển kinh tế.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, đánh giá cao hiệu quả triển khai các dự án tại Thái Nguyên cũng như sự chủ động của người dân trong tiếp nhận, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ.

Theo ông, nhiều hộ sau khi tiếp cận mô hình đã chủ động mở rộng quy mô, tham gia hợp tác xã hoặc liên kết với hợp tác xã để phát triển sản xuất và tìm kiếm đầu ra. Điều đó cho thấy các giải pháp kỹ thuật không chỉ dừng lại ở mô hình trình diễn mà đã từng bước được áp dụng vào thực tiễn.

Đối với chăn nuôi lợn trà xanh, việc kết hợp nguồn nguyên liệu chè với quy trình chăn nuôi được hướng dẫn, kiểm soát tạo tiền đề để phát triển sản phẩm gắn với đặc trưng địa phương, đồng thời hướng đến sản xuất an toàn và nâng cao giá trị nông sản.

3. HTX Toàn Liễu – Đưa giá trị vùng chè vào sản phẩm hàng hóa

Từ lợi thế của vùng chè Tân Cương, HTX Toàn Liễu định hướng phát triển sản phẩm “Thịt lợn trà xanh – Tinh hoa Thái Nguyên”, kết hợp nguồn nguyên liệu bản địa với ứng dụng khoa học – công nghệ trong chăn nuôi và chế biến.

Hành trình xây dựng sản phẩm không chỉ dừng lại ở việc tạo ra thịt lợn có sử dụng bột trà xanh trong thức ăn mà còn hướng đến hình thành chuỗi giá trị, từ chăn nuôi, kiểm soát chất lượng, giết mổ, sơ chế, chế biến đến kết nối tiêu thụ.

Thông qua việc đa dạng hóa các sản phẩm từ thịt lợn trà xanh, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và phát triển hệ thống phân phối, HTX từng bước đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Các sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao là cơ sở để HTX tiếp tục phát triển thương hiệu, nâng cao khả năng nhận diện và khẳng định giá trị nông sản địa phương.

Đây cũng là minh chứng cho hướng đi kết hợp giữa lợi thế vùng nguyên liệu, tri thức khoa học, năng lực tổ chức sản xuất và tư duy thị trường trong phát triển nông nghiệp hiện đại.

4. Chuyển từ “làm mô hình” sang xây dựng chuỗi giá trị bền vững

Theo ông Chu Bá Trung, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Môi trường Thái Nguyên, các dự án khuyến nông quốc gia đã góp phần đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng lực người dân và thúc đẩy nông nghiệp theo hướng an toàn, hữu cơ, tuần hoàn, liên kết chuỗi giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Từ mô hình chăn nuôi tuần hoàn, chăn nuôi gà H’Mông gắn với xây dựng thương hiệu đến chăn nuôi lợn Hương gắn với phát triển sản phẩm OCOP, cách tiếp cận đang dần chuyển từ “làm một mô hình” sang “xây dựng một phương thức sản xuất”.

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động của dịch bệnh, thời tiết và biến động giá vật tư đầu vào, việc tăng cường liên kết giữa người chăn nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp và đơn vị phân phối có ý nghĩa quan trọng trong duy trì hiệu quả sản xuất.

Với HTX Toàn Liễu, phát triển “Thịt lợn trà xanh – Tinh hoa Thái Nguyên” không chỉ là khai thác lợi thế cây chè và vật nuôi bản địa mà còn là hành trình xây dựng thương hiệu nông sản có nguồn gốc, có quy trình và gắn với nhu cầu thị trường.

Từ vùng chè Tân Cương đến bàn ăn của người tiêu dùng, mỗi sản phẩm là sự kết nối giữa giá trị bản địa, khoa học – công nghệ và khát vọng phát triển nông nghiệp bền vững.